Escachapobres

‘Escachapobres’ naiz, eta bai, beste garai bateko aurpegia dut. 1917an jaio nintzen buruhandi gisa, baina 1928 eta 1985 artean “izoztuta” egon nintzen, Walt Disney omen dagoen moduan. Egia esan, desagertu egin nintzen buruhandi modernoek, ‘Ojo Biriki’-k adibidez, lekua kendu zigutelako.

Lau buruhandi klasikoetako bat naiz eta 12 kilo pisatzen dut, neurri handi batean daramadan kapela handiagatik. Gaur, abuztuaren 4an bakarrik irteten naiz kalera, Zeledonen jaitsieraren ondoren, Gasteizko kaleak zeharkatuz. Jada ez dugu botxintxa erabiltzen 80ko hamarkadan bezala, eta nire buru handiak haurren atzetik korrika egitea eragozten dit. Gainera, hondatzea nahi ez dugun jaka daramat.

XIX. mendeko Gasteizko ‘Escachen’ imitazio bat naizela diote. Nortzuk ziren? Gasteizko hospizioko bi zelari, lan eskerga eta gaizki ordainduaren arduradunak, alegia. 1,5 pezeta irabazten zuten egunean (45 pezeta hilean), hau da, 0,9 zentimo eguneko. Miseria, garai hartarako ere.

Galdeano jauna eta Periko jauna izan ziren udalerako lan egin zuten azken ‘Escachak’. Azken hau altua, argala eta izaera txarrekoa zen. Haren antza omen dut, baina inoiz ez didate horrela deitu.

Eta zer egiten zuten ‘Escachek’? Alkateak baimendutako ordutegi eta egunetatik kanpo eskean ibiltzea eragozten zuten. Hospiziora eramaten zituzten kalean aurkitzen zituzten behartsuak… Edo kuartelera, haiei aurre eginez gero.

Pertsonaia dibertigarria naiz, nahiz eta nire aurpegiak kontrakoa adierazten duen. Nire papera betetzen dut, urtean 365 egunez lan egiten zuten ‘Escacha’ bezala. Eta hileta bateko janzkera bat soinean daramat, festa batekoa baino gehiago. Nola ez nituen haurrak izutuko?